Congo viert in 2010 de vijftigste verjaardag van zijn onafhankelijkheid. Logisch dat er in zo’n jaar extra aandacht is voor de banden tussen Congo en zijn vroegere kolonisator, België. Er zijn ook al lang banden tussen de havens van Antwerpen en Matadi. In Antwerpen vertrokken vroeger de legendarische Congoboten naar ‘de kolonie’. Tal van Belgen, missionarissen, ambtenaren en anderen, trokken met deze illustere schepen naar hun nieuwe leven in Belgisch-Congo.

In de documentaire ‘Antwerp-Matadi’ reist de filmmaker mee met de ‘Safmarine Onne’, een containerschip onder Belgische vlag met een Russische bemanning. De kijkers maken de diverse reisetappes mee. De ‘Safmarine’ passeert langs Lissabon, Gran Canaria, Sao Tomé, Port Gentil en Pointe Noire om uiteindelijk via de Congostroom aan te komen in Matadi. Tegenwoordig herinnert weinig tijdens de reis nog aan wat er gebeurde ten tijde van de Congoboten. Wie destijds met zo’n boot de Evenaar bereikte, moest worden gedoopt in aanwezigheid van Neptunus. De passagiers op de Congoboten beschikten ook over het nodige reiscomfort.

Quai de Venise

"Wat blijft er over van Antwerpen-Matadi?", vraagt Bart Van den Hove zich af. Aangekomen in Matadi gaat hij op zoek naar de oudste kaai, de Quai de Venise. Hij ziet er oude havenkranen met namen als ‘Le Titan d’Anvers (Hoboken)’ staan, als treurige overblijfselen van de koloniale tijd. "Nous ne voyons jamais des Belges", zegt één van de ambtenaren in de haven.

Midden in Matadi treft Van den Hove ‘Theo’ aan, de laatste Belgische pater die nog aan de slag is in de stad. Na diverse andere posten in Congo belandde Theo in Matadi. Daar is hij nu al 22 jaar lang actief. "Vlaanderen, dag en nacht denk ik aan u", zingt de pater uit volle borst. Tegelijk droomt hij ervan om zijn laatste dagen in Congo te kunnen slijten.

Ook twee plaatselijke schooljongens duiken in de prent op. Zij mijmeren over de mogelijke perspectieven voor Matadi en Congo. En over hun eigen toekomst.

‘Antwerp-Matadi’ is hoe dan ook een prent die de moeite waard is. Ook al toont ze op een schrijnende manier hoe het momenteel gesteld is met de haven van Matadi.

Ruime autonomie nodig

De Antwerpse havenschepen Van Peel was vorig jaar nog in Matadi. Hij pleitte daar voor een ruime mate van autonomie voor de haven van Matadi. Momenteel wordt Matadi beheerd door het Congolese staatsbedrijf ONATRA. Maar de aanpak van ONATRA lijkt bitter weinig zoden aan de dijk te zetten. Van de noodzakelijke investeringen in de haven is nog niet veel te merken. Laat staan van een beter management.

Volgens Van Peel zijn het vooral de Congolezen die voor beweging en verandering moeten zorgen. Als de haven van Matadi verzelfstandigd wordt, wil Antwerpen mogelijk extra inspanningen doen, gaf hij vorig jaar te verstaan.

© CongoForum, 19.02.10 (db)